Categorie archief: cultuur

Russische bard

De gitarist op de foto hieronder is Bulat Okoedzjava (1924 – 1997)Hij was een  dichter en singer-songwriter van Georgisch-Armeense afkomst en een van de beroemdste barden uit de Sovjet periode. Hij schreef  gedichten die hij zelf voorzag van hele simpele akkoorden (hij had helemaal geen muzikale opleiding) en die hij ook voornamelijk zelf zong.

Zijn teksten waren nooit openlijk tegen het Sovjet regime gekeerd, maar vaak net op het randje. De Sovjet autoriteiten lieten hem zodoende wel optreden, maar gaven geen toestemming voor officiële opnames van zijn muziek. Zijn eerste plaat werd daarom in Frankrijk opgenomen, maar in de Sovjet-Unie werden zijn liedjes overal via cassettebandjes verspreid en geluisterd.

Okoedzjava had een kleine datsja in Peredelkino, een kunstenaarsdorp, een half uurtje (met de trein) buiten Moskou. Deze datsja staat er nog steeds en huisvest een klein museum ter nagedachtenis aan de beroemde bard. Zijn zelf verbouwde werkkamer (was oorspronkelijk een veranda) hangt en staat vol met herinneringen aan vrienden en (beroemde) collega’s. Ook hangen er tientallen klokjes die hij verzamelde en die vrolijk tingelen als de wind erlangs strijkt. Ik was een van de laatste bezoekers, de datsja wordt binnenkort gesloten voor publiek en gerenoveerd. Hopelijk blijft de artistieke sfeer van het houten huisje met overal gaten en kieren ook na de renovatie behouden.

Sting in Moskou

   Afgelopen dinsdagavond trad STING op in een tot aan de nok toe gevuld Olympisch sport complex in Moskou. Zijn zoon Joe verzorgde het voorprogramma en speelde later mee in de band. Maar  iedereen kwam natuurlijk voor Sting zelf, die na zijn ‘ zweverige’ periode (gelukkig!) weer helemaal is terug gekeerd naar  zijn rock roots.

Het Russische publiek kende duidelijk nummers als ‘Fields of Gold’ en ‘Englishman in New York’ en een paar nummers van zijn nieuwe CD, maar was wat minder bekend met de oude Police nummers.

Onbegrijpelijk natuurlijk 😉 ik heb absoluut genoten van de fantastische live uitvoeringen van ‘Walking on the moon’, ‘Spirits in the Material world’, ‘So Lonely’, ‘Roxanne’ – gemengd met Ain’t no Sunshine van Bill Withers – en ‘Message in a Bottle’. Het was helemaal mijn setlist.

Sting sloot het concert af met het prachtige ‘Fragile’ (op akoestische gitaar) dat hij opdroeg aan de slachtoffers van de verschrikkelijke aanslag in Las Vegas.

Anna Karenina

Theater leeft enorm in Moskou. Er zijn ontzettend veel theaters en concertzalen en elke avond om 19.00 uur (vroeg, zodat het publiek nog met de metro naar huis kan) beginnen honderden voorstellingen. Het theaterseizoen is net weer geopend en  gisteravond ben ik in het Operette Theater gaan kijken naar de musical Anna Karenina.

Ik hou helemaal niet van musicals en dat bleek ook gisteravond weer, na het derde liedje dacht ik echt “laten ze alsjeblieft ophouden met zingen en gewoon gaan spelen” de (lelijke Russische pop) muziek was vooral hard en zingen werd bijna schreeuwen (in mijn oren). Maar het decor was prachtig, de enscenering geweldig, de kostuums schitterend en de lijn van het boek van Lev Tolstoj was goed herkenbaar.  Dus het was een lust voor het oog, maar helaas niet voor mijn oor.

Klik hier  watch  en bekijk de trailer van de musical en oordeel zelf.

 

 

Op bezoek bij Alexander Blok

  Dit landhuis staat in Sjachmatovo, een plaatsje zo’n 60 km ten noordwesten van Moskou. Hier bracht de dichter Alexander Blok (1880-1921) bijna alle zomers door tot 1916.  Hij trouwde met zijn buurmeisje Ljoeba, een dochter van Dimitri Mendelejev, grondlegger van het periodiek systeem, die een eindje verderop zijn zomerhuis had.  
    

Blok stond bekend als een onverbeterlijke rokkenjager. Maar zijn ideale liefde bleef zijn vrouw aan wie hij een serie beroemde gedichten opdroeg.

 

In Nederland staat in Leiden een gedicht van Alexander Blok op de muur in de Thorbecke straat.  Hieronder een Engelse vertaling van de tekst.

“The night, the street, the lantern, the drugstore…” (1912)

Some night and street, some chemist’s lantern
Is bringing senseless weary light.
Well, nothing changes, that’s one pattern,
Live extra twenty-five and find.

You die to start a life all over,
All things repeat as did before.
That night, cold waters at quay border,
That light, that street, that chemist’s store.

Translated by Alexei Parphyonov

Novodevitsji begraafplaats

Naast het Novodevitsji klooster ligt de beroemdste begraafplaats van Moskou. Hier liggen vele schrijvers, musici, dichters, acteurs, politici en wetenschappers, veelal ‘helden van de Sovjet-Unie’, begraven. Omdat in de Sovjet periode kruisen op de graven verboden waren zie je vele bijzondere grafmonumenten. Ik was er deze week op een zeer regenachtige dag.

Boris Jeltsin, 1e president van de Russische Federatie.

  Nikita Chroesjtsjov, leider USSR, na Stalin.                 Alexander Lebed, militair, veiligheidsadviseur.

Galina Oeljanova, prima-ballerina.

David Oistrach, violist

 

Mstislav Rostropovitsj, cellist en zijn vrouw Galina Visjnevskaja, opera zangeres

      Nikolaj Gogol, schrijver.                                                                           Anton Tsjechov, schrijver.

Vladimir Giljarovski, schrijver en journalist.             Fedor Sjaljapin, opera zanger.

Vasnetsov Huis

 

Viktor Vasnetsov (1848 – 1926) was van huis uit schilder maar hij ontwierp in 1894 zijn eigen huis. Dit huis is een van de weinig overgebleven houten huizen in Moskou, is nu een museum en staat letterlijk ingeklemd tussen twee enorme flatgebouwen.

Vasnetsov was zeer veelzijdig. Hij schilderde iconen, fresco’s, portretten, sprookjestaferelen en landschappen. Hij ontwierp de meubels in zijn huis, de nieuwe muts voor de Russische soldaten en de façade van de Tretjakov Galerij.

Vasnetsov schilderde naar verluid het allerliefst sprookjestaferelen. Hierboven de Russische versie van “De Schone Slaapster”. Hij heeft 10 jaar aan dit doek gewerkt en hij heeft het net voor zijn dood in 1926 afgemaakt en gesigneerd.  Dit enorme schilderij heeft het atelier op de zolder van zijn huis nooit verlaten en is daar nu te zien voor het publiek.

Pasjkov Huis

Op de heuvel tegenover het Kremlin ligt het Pashkov huis. Dit landhuis werd rond 1790 gebouwd als residentie voor Pjotr Pasjkov, een hoge officier. Het ontwerp wordt toegeschreven aan Vasili Bazjenov, maar helemaal zeker is dat niet, alle tekening zijn verloren gegaan bij een brand.

Op de foto zie je de ingang. De achterkant van het huis ligt pal tegenover het Kremlin. Stalin vond dat een belediging (…) en liet aan de achterkant een nep ingang maken met een enorme trap, zodat het lijkt alsof dat de voorkant is, maar het is helemaal geen ingang 🙂

In 1862 werd de bibliotheek van het Roemjantsev Museum in het huis gehuisvest, waar onder andere de schrijver Lev Tolstoj graag kwam. Na de Russische Revolutie werd het Pasjkov huis staatseigendom en werd het onderdeel van de Lenin Bibliotheek.

Door de bouw van het metrostation Borovietskaja werd het huis zeer zwaar beschadigd. De overheid begon met een renovatie, die door geld gebrek al gauw tot stilstand kwam. Klaarblijkelijk werd de metrotunnel in die tijd gebruikt om boeken onder de grond naar het hoofdgebouw van de bibliotheek te transporteren.

 

Pas in 2007 werd het Pasjkov Huis uiteindelijk gerestaureerd met behulp van particuliere fondsen. De enorme balzaal, met uitzicht op het Kremlin, is nog nooit gebruikt voor een bal. Wel worden er af en toe besloten concerten gegeven.

.

 

 

 

 

Maslenitsa Festival

Maslenitsa, ofwel grof vertaald “Boter Week” is van oudsher een religieus feest om de gelovigen voor te bereiden op de vasten periode, net als carnaval in Nederland. Inmiddels wordt het vooral gezien als een Russische feest om de lange winter te verjagen en te hopen dat het snel lente zal worden.

In Moskou is op de grote pleinen van alles te doen. Paalklimmen sleetje rijden en pannenkoeken eten zijn onmisbare ingrediënten van dit feest.

Impressionisten

Sinds een paar maanden heeft Moskou een Museum van de Russische impressionisten. Het is gevestigd op het oude industriele complex “Bolsjewiek” aan de Leningradski Prospekt,  op de plek van Fabriek nr 3, waar sinds 1884 snoep, gebak, ijs en jam werd geproduceerd.

Nikolaj Tarkov, leerling van Korovin

Nu hangen er werken uit de privé collectie  van de Russische  miljonair en zakenman Boris Mints, eigenaar van een grote investeringsmaatschappij.

Nikolaj Doebovskoj – 1911

Het zijn vooral werken van leerlingen en navolgers van Konstantin Korovin en Valentin Serov, met hier en daar een  werk van de meesters zelf.

Alexander Gerasimov

Deze week was ook nog de tentoonstelling “Elegante Eeuw” te zien met schilderijen van de Russische schilder Elena Kiseleva (1878-1974), leerlinge van Ilja Repin, met prachtige warme kleuren.

Kant

dsc00985

Het Russische Museum voor decoratieve-, toegepaste- en volkskunst had dit jaar Kant en Broderie als thema voor hun grote tentoonstelling. Heel bijzonder waren de enorme manshoge kanten doeken met communistische taferelen uit het Sovjet-tijdperk. De doeken zijn uit een stuk gemaakt. Er werd door heel veel dames tegelijkertijd aan gewerkt.

dsc00997

In de tentoonstelling werd veel aandacht besteed aan het gebruik van kant in kleding door de eeuwen heen.

dsc01003De oorsprong van het kantklossen werd door de gids aan Nederland toegeschreven, ik dacht eigenlijk Vlaanderen, maar ik heb mijn mond maar gehouden ;-).

dsc00993dsc00994

 

Hollands Huisje

Op het landgoed Kuskovo staat sinds 1749 een Hollands Huisje, of beter gezegd de Russische interpretatie daarvan. De muren zijn van boven tot onder betegeld met Delfts blauwe tegeltjes, de kamers schijnen in de Sovjet tijd regelmatig als filmdecor gediend te hebben.


Helaas hebben ze de buitenkant beschilderd alsof het bakstenen zijn in plaats van daadwerkelijk bakstenen te gebruiken.

Maslenitsa – Boterweek

Deze week vieren de Russen Maslenitsa. Het is een oude traditie waarmee  (hopelijk!) het einde van de winter wordt gemarkeerd. Voor gelovigen is  het ook de laatste week voor de lange periode van vasten tot Orthodox Pasen, dat dit jaar pas op 1 mei valt .  resize-img.phpTijdens  Maslenitsa worden enorme hoeveelheden kleine pannenkoeken, ofwel blini (блины),  verorberd. In de aanloop naar de vasten mag al geen vlees meer worden gegeten, maar nog wel zuivelproducten. Misschien is daar ook het woord Maslenitsa, dat boterfeest of vetfeest betekent, van afgeleid.

moskou-maslenitsa3

Traditioneel wordt op de laatste dag van de boterweek een grote pop van stro, het symbool van de winter, verbrand. En dat gaat (natuurlijk) gepaard met muziek en dans, vreugdevuren, wodka en blini, sneeuwgevechten en  de laatste ritjes met de slee.

In de film “The Barber of Siberia” met Nikita Michalkov zit een mooie scene over de viering van Maslenitsa in het Moskou van de 19e eeuw. Kijk maar!