Categorie archief: geschiedenis

Novodevitsji begraafplaats

Naast het Novodevitsji klooster ligt de beroemdste begraafplaats van Moskou. Hier liggen vele schrijvers, musici, dichters, acteurs, politici en wetenschappers, veelal ‘helden van de Sovjet-Unie’, begraven. Omdat in de Sovjet periode kruisen op de graven verboden waren zie je vele bijzondere grafmonumenten. Ik was er deze week op een zeer regenachtige dag.

Boris Jeltsin, 1e president van de Russische Federatie.

  Nikita Chroesjtsjov, leider USSR, na Stalin.                 Alexander Lebed, militair, veiligheidsadviseur.

Galina Oeljanova, prima-ballerina.

David Oistrach, violist

 

Mstislav Rostropovitsj, cellist en zijn vrouw Galina Visjnevskaja, opera zangeres

      Nikolaj Gogol, schrijver.                                                                           Anton Tsjechov, schrijver.

Vladimir Giljarovski, schrijver en journalist.             Fedor Sjaljapin, opera zanger.

Donskoj Klooster

Dit mannenklooster in het zuiden van Moskou dateert van 1591. In dat jaar wist tsaar Boris Godoenov een invasie van Krim mongolen af te slaan. De overwinning werd toegeschreven aan de wonderlijke werking van het Icoon van de Moeder Gods van de Don, die door de troepen werd meegevoerd. Uit dankbaarheid werd de kathedraal gebouwd.

 In de 18e eeuw werd het Donskoj klooster één van de rijkste kloosters van Rusland, met verschillende kerken, een seminarie en grote landgoederen in de omgeving.

 Binnen de kloostermuren ontstond ook een groot kerkhof als rustplaats voor voornamelijk rijke mensen. Er zijn vele prachtige grafmonumenten te bewonderen. Ook de schrijver Alexander Solsjenitsin is hier, speciaal op verzoek van zijn familie, herbegraven, omdat deze begraafplaats geen enkele connectie heeft met het communisme.

Na de revolutie in 1917 werd het kloosterleven vrijwel onmogelijk gemaakt. Patriarch Tichon werd in een klein kamertje op het kloosterterrein onder huisarrest gesteld, waar hij een paar jaar later stierf.  Vanaf 1929 werd het Atheïstisch Museum in het klooster gevestigd en in 1973 kwam hier het eerste crematorium van Moskou (geheel tegen de regels van de Russisch-Orthodoxe kerk).

In 1989 werd de Kathedraal getroffen door een uitslaande brand waarbij alle iconen werden vernietigd. Alleen het wonderdoende Icoon van de Moeder Gods van de Don overleefde de brand. Tijdens de herstelwerkzaamheden werd het graf van de patriarch gevonden en trof men er het ongeschonden lichaam aan van Patriarch Tichon. Op de foto zie je het gerestaureerde gewaad waarin hij werd begraven (zegt men). Inmiddels is het klooster weer teruggeven aan de Orthodoxe kerk.

Toeristen in Sergiev Posad

Vorige week was ik in Sergiev Posad (voorheen Zagorsk) een van de steden van de Gouden Ring om het Drievuldigheidsklooster van de Heilige Sergius te bekijken. Dit kloostercomplex is in 1345 gesticht door Sergius en heeft vele stormen doorstaan.

    

Ik was niet bepaald de enige bezoeker. Grote groepen Aziatische toeristen die met busladingen tegelijk achter het vlaggetje van de reisleider aandrentelden en Russische pelgrims uit het hele land bevolkten het terrein van het klooster.

Het traditionele Russische brooddrankje ‘kvas’ werd gretig gedronken bij de mobiele ‘bron’ en heel veel mensen vulden flessen met water uit de heilige bron midden op het terrein onder de koepel voor de bronkapel.

  

 In dit eenvoudige graf ligt Boris Godoenov, het graf bevond zich eerst in de kathedraal, maar is uiteindelijk buiten terecht gekomen. 

Hierboven de  iconostase in de Maria Hemelvaart kathedraal, de hoofdkerk van het klooster met de blauwe en gouden koepels.

Uiteraard ontbrak in dit belangrijke godsdienstige centrum ook de winkel in godsdienstige artikelen niet!

 

Even naar de slager…

Volgens de overlevering was “Jelisejevski” aan Tverskaja nummer 14 de eerste kruidenierszaak van Moskou, geopend in 1901.

Sindsdien is de zaak vele malen van eigenaar verwisseld, maar het prachtige barokke interieur is steeds behouden gebleven en de Moskovieten blijven de winkel ook liefkozend “Jelisejevski” noemen naar de eerste eigenaar. Sinds kort is de zaak in handen van de grote winkelketen  “Alieje Paroesa” en ook zij hebben gelukkig de sfeer van de winkel weten te behouden. Het is een plezier om hier naar de slager te gaan 🙂

 

Museum 1812

Op het Plein van de Revolutie, midden in Moskou, staat het Museum van de Vaderlandse (Patriottische) Oorlog van 1812. Dit museum gaat over de strijd tegen Frankrijk in 1812. Na de, in tactische zin onbesliste, slag bij Borodino op 7 september  1812 tegen generaal Koetoezov bereikte Napoleon op 14 september Moskou . (Deze slag heeft een prachtig eigen panorama museum in Moskou). Door de grote brand waardoor Moskou diezelfde dag werd verwoest en met de invallende winter kon Napoleon het grote Rusland niet veroveren. Hij wilde vrede sluiten met de  Russische tsaar. Maar Tsaar Alexander I ging niet op de vredesvoorstellen in en Napoleon werd gedwongen aan de terugtocht te beginnen.

Die terugtocht werd een legendarische marteling voor het sterk uitgedunde leger dat te kampen kreeg met honger, kou ( -30 graden), ziektes en achtervolgingen door Russische partizanen en kozakken.

Er bleef niets anders over, Napoleon verliet stilletjes zijn troepen, als boer verkleed in DEZE slee, en keerde naar Parijs terug.

Het museum laat heel veel goed bewaarde authentieke objecten zien (hetgeen lang niet altijd het geval is in Russische musea waar je vaak van de ene kopie naar de andere loopt). Door alle schilderijen, kaarten, vlaggen, beelden, uniformen, medailles, wapens en huisraad krijg je een heel goed beeld van dit spannende jaar in de Russische geschiedenis.Sleutels van veroverde steden.

De Zeven Zusters

Afgelopen weekend heb ik een rondje gemaakt langs de Zeven Zusters. Dit zijn zeven typische wolkenkrabbers in Moskou die na de Tweede Wereldoorlog als symbolen van macht zijn gebouwd in opdracht van  Jozef Stalin.

Hotel Ukraine aan de rivier

Hoofdkantoor van het Ministerie van Buitenlandse Zaken

De Russen zelf noemen de gebouwen gewoon Stalins Wolkenkrabbers en de term zeven zusters wordt in het Russisch helemaal niet gebruikt.

De Rode Poorten, voormalig Ministerie van Transport

Hotel Hilton Leningradskaja                         Kudrinskaja Plein

Woonflat aan de Kotelnitsjeskaja Kade

Hoofdgebouw Staatsuniversiteit Moskou (MGU)

Het 8ste zusje, het megalomane Paleis van de Sovjets, was gepland op de plek waar nu de Christus Verlosser Kathedraal staat en zou met 416 meter het hoogste gebouw ter wereld moeten worden, maar is nooit afgebouwd. De fundamenten liggen er wel nog.

Ook het 9e geplande zusje, het Zarjadje Gebouw hieronder, is nooit gebouwd.

Kroonjuwelen

Diep verborgen in de kelders van het Kremlin worden onder toezicht van het Ministerie van Financiën de Russische kroonjuwelen bewaard. Het is een heel gedoe om er binnen te komen, vanwege de strenge veiligheidsmaatregelen die op z’n Russisch worden uitgevoerd. Maar het is de moeite waard.

crown

De Russische Tsarenkroon, met bovenin een zeer zeldzame rode spinel, gemaakt voor Catharina II, is het pronkstuk van de collectie.

images-4

Deze Sjah Diamant was een bijzonder geschenk van de Sjah van Perzië aan de Russische Tsaar Nicolaas I in 1829, uit angst voor zware Russische sancties na de moord op de Russische diplomaat en schrijver Gribojedov in Teheran. De diamant is waarschijnlijk in 1450 (!) gevonden in een mijn in Andhra Pradesh (Centraal India) en is vele malen geroofd. De verschillende inscripties geven aan welke heerser de diamant in zijn bezit had.

images

De Orlov Diamant, zo groot als een half ei,  versiert de staats scepter, onderdeel van de Russische regalia. Deze diamant ging van handelaar tot handelaar en kwam plotseling te koop op een veiling in Amsterdam. Gregory Orlov, minnaar van Katharina de Grote, kocht de diamant voor 400 000 Florijnen om het hart van Katharina terug te winnen. Ze vond de diamant prachtig, noemde hem Orlov en liet een scepter maken waar hij in paste. Ze gaf Orlov wat paleizen cadeau, maar wees zijn affecties verder af.

images-2

In de collectie zijn ook ruwe diamanten, goudklompjes en juwelen te zien. Hierboven een broche gemaakt als miniatuur vaasje waar water in kon om een corsage stralend vers te houden.

Sokkel

dsc00584

Op deze enorme sokkel op het Borovietskaja Plein, vlakbij het Kremlin, moet een gigantisch beeld (bijna 25 meter hoog) van de Heilige Vladimir verrijzen.

6950fd4e-ab90-46e7-83a6-57bec8730c8f_mw1024_s_n

Deze Vladimir de Heilige was grootvorst van Kiev en bekeerde zo’n 1000 jaar geleden vele Russen tot het Orthodoxe geloof. Hij wordt dan ook vereerd als de bekeerder van Rusland.

saint-vladimir-statue-kiev-lede-1024x678

In Kiev, zijn thuisbasis, staat zijn beeld vlak naast de rivier.

Het is heel moeilijk om geen politieke motieven achter dit initiatief te zien en er is dan ook al sinds eind 2015 veel gesteggeld over de plaats en de hoogte van het beeld, niet in de laatste plaats door UNESCO, die vreest voor ‘beeldvervuiling’ van het Kremlin.

 

Hollands Huisje

Op het landgoed Kuskovo staat sinds 1749 een Hollands Huisje, of beter gezegd de Russische interpretatie daarvan. De muren zijn van boven tot onder betegeld met Delfts blauwe tegeltjes, de kamers schijnen in de Sovjet tijd regelmatig als filmdecor gediend te hebben.


Helaas hebben ze de buitenkant beschilderd alsof het bakstenen zijn in plaats van daadwerkelijk bakstenen te gebruiken.

Filmstudio

IMG_1036

Tijdens een bezoeken aan de filmstudio’s van MOSfilm herleven (helaas) wederom oude tijden: de gids vertelt alleen maar wat we zien (dit is een auto, dit is een jurk…) en na afloop van het bezoek weet ik nog niets over de roerige geschiedenis van de filmstudio’s.

Jammer, want van deze excursie zouden ze echt iets bijzonders kunnen maken…

IMG_1024

Deze oude limousines zijn volgens de gids rijklaar en worden regelmatig verhuurd.

IMG_1026

In het museum is kleding uit de films te zien.

IMG_1023

En buiten kun je zo in een decor van St Petersburg wandelen.

IMG_1022

STILTE! OPNAME

Bunker

In 1933 werd in het oostelijke deel van Moskou begonnen met de bouw van de metro. Met het oog op de oorlog werd in een van de tunnels een bunker gebouwd om de eventuele evacuatie van Stalin te kunnen faciliteiten.

DSC05179

Als dekmantel werd boven de bunker een groot sportstadion aangelegd. Ook werd er een extra metrotunnel van 17 km naar het Kremlin gegraven, waardoor een auto kon rijden. Deze tunnel is nog steeds zichtbaar in het midden van het metrostation Partizanskaya.
DSC05185

DSC05174

DSC05181

In de bunker is vandaag nog de echte stoel van Stalin te zien en de authentieke grote ronde tafel in de ‘war room’ en nog wat kleinere zaken, waaronder een van zijn karakteristieke jasjes.

100 jaar Russische mode

IMG_1092Deze winter heb ik een bijzondere tentoonstelling over mode gezien in een van de paviljoens van het grote tentoonstellingsgebied VDNCHa. De kostbare collectie van Alexander Vasilyev laat kleding, schoenen  en accessoires zien  van de  bovenlaag van de Russische bevolking van de afgelopen 100 jaar.  Je kunt de geschiedenis van Rusland zien aan de kwaliteit (of het ontbreken daarvan) van de gebruikte materialen. 2 revoluties, 2 wereldoorlogen, de opkomst en de ondergang van de Sovjet-Unie, het is allemaal te zien, als je het wilt zien natuurlijk.  Mijn gids ziet echter alleen terugkerende patronen, ‘veranderende silhouetten’ en jurken van beroemde Russische actrices, zangeressen en ballerina’s .

IMG_1046IMG_1041

IMG_1062IMG_1063

Veel bont, hierboven chimpansee (!) bont en vossenbont.

IMG_1053

IMG_1068 IMG_1074

Heel herkenbaar jaren ’50 en een namaak Chanelpakje.

 

 

IMG_1079 IMG_1084

Jurk van theedoeken in de jaren ’90.

 

IMG_1088

IMG_1090

Romanov Kamers

Achter het Kremlin, een beetje verstopt achter een grote muur, ligt een prachtig klein museum met de naam “De kamers van de Romanov Bojaren”.

DSC05049

Dit is waar de familie Romanov in de 16e eeuw woonde. Men zegt dat de 1e tsaar van de Romanov dynastie in dit huis is geboren in 1596. Het museum heeft de Sovjet-periode overleefd en laat nu het leven van de adel zien in de 16e en 17e eeuw, met op de 1e verdieping het mannengedeelte en op de 2e verdieping het deel voor de vrouwen en kinderen tot 6 jaar.

DSC05046

DSC05053

Hout zonder spijkers

Deze week heb ik een tijdelijke tentoonstelling bezocht in het Sjoesjev Staatsmuseum voor Architectuur. Het was een unieke gelegenheid om meer te weten te komen over de traditionele Russische architectuur van houten gebouwen uit het verleden. Helaas zijn er bijna geen gebouwen bewaard gebleven, zodat de bezoekers het moeten doen met schaalmodellen. De Russische handwerklieden konden houten hutten, huizen, kerken en ornamenten maken zonder ook maar een spijker te gebruiken (zelfs de koepeltjes). Met enkel een bijl als hun belangrijkste gereedschap.

IMG_0843 IMG_0852

IMG_0863  IMG_0851

Ook het mausoleum voor Lenin is eerst van hout gebouwd (in  3 dagen). Toen bleek dat het lijk goed geconserveerd was heeft men het marmeren gebouw neergezet dat er nu nog steeds staat.

IMG_0870 IMG_0871 

IMG_0873

Narkomfin Gebouw

Een bijzondere bouwval in Moskou is het Narkomfin gebouw aan de Novinski Boulevard. Het gebouw is in de constructivistische stijl ontworpen door Moisej Ginzburg voor de medewerkers van het Ministerie van Financiën en werd neergezet tussen 1928 en 1932. Het werd gebouwd op stevige palen in de kleuren zwart en wit.

Narkmomfinfoto2

De bedoeling van het gebouw was om de bewoners zich socialistisch, als collectief, te laten gedragen. De appartementen zelf waren redelijk ruim, zodat iedereen genoeg ruimte voor zichzelf had. Ze werden met elkaar verbonden door brede lichte gangen met slechts twee trappenhuizen op de kopkanten van het gebouw, zodat er veel interactie tussen de bewoners zou zijn. Verder waren er vele gezamenlijke faciliteiten in het gebouw, zoals keukens, kinderopvang, een bibliotheek, een gymzaal etc. De bedoeling was dat de bewoners alles samen zouden delen.

Ginzburg House Ginzburg House1

De filosofie achter het gebouw heeft nooit gewerkt. De bewoners vonden het vreselijk en in de jaren dertig werd de open onderkant  dichtbebouwd met appartementen en de woningen werden vanwege de enorme woningnood in gebruik genomen als ‘kommunalka’s’, waar meerdere gezinnen in een appartement werden gepropt.

Narkomfin_Building_Moscow_2007_02 IMG_0821

De bijzondere architectuur kan het gebouw wellicht nog redden, het staat inmiddels op de Russische lijst van beschermde gebouwen. Maar de ervaring leert dat dat geen garantie voor restauratie is.

IMG_0822      IMG_0827