Categorie archief: geschiedenis

Britse residentie

Aan de oever van de Moskou rivier, op de Sofia kade, recht tegenover het Kremlin, staat dit statige oude huis. Het is in1891 gebouwd in opdracht van Pavel Kharitonenko, de suikerkoning van Moskou, die zijn kapitaal verdiend had in de suikerindustrie.

Het interieur is ontworpen door de beroemde architect Franz (of Fjodor) Schechtel die in 1890 aan het begin van zijn carrière stond. Zijn voorliefde voor de rijk gedecoreerde gotische stijl, de rococo en het classicisme is overal terug te vinden. Deze ratjetoe wordt de ‘eclectische stijl’ genoemd. De opdrachtgever wilde vooral laten zien hoeveel geld hij had, dus alles moest vooral duur en ongewoon zijn.

 

Na de Russische Revolutie van 1917 werd het huis en alle bezittingen  (waaronder een grote kunstcollectie van de familie Kharitonenko) genationaliseerd.

In 1931 werd de Britse ambassade in het pand gevestigd. Vanaf de tweede verdieping heb je vol zicht op het Kremlin. Volgens de overlevering werd Stalin daar nogal nerveus van. Momenteel doet het gebouw dienst als de residentie van de Britse ambassadeur, terwijl de ambassade naar een modern gebouw is verhuisd.

TV toren

De Ostankino televisie toren is een van de beeldbepalende gebouwen in Moskou. De toren is 540 meter hoog en werd gebouwd om de 50ste verjaardag van de Oktoberrevolutie te vieren. Hij is ontworpen door Nikolai Nikitin. De bouw van de toren duurde 4 jaar en hij was in 1967 klaar. Ik was in 1989 voor de eerste keer op de toren en afgelopen weekend  weer.

In eerste instantie leek het alsof ik bij een gevangenis terecht was gekomen, met hekken, prikkeldraad, dubbele ID controle en bodyscans. Maar ja, je moet er wat voor over hebben om de locatie van waaruit het Eerste Kanaal van de Russische staatstelevisie uitzendt te bezoeken, het is natuurlijk een strategische plek…

In 2000 was er een ernstige brand in de toren, waardoor de televisie- en radiouitzendingen voor 18 miljoen Moskovieten werden onderbroken. Daarna is de toren heel lang dicht geweest voor publiek in verband met de renovatie.

Maar nu kunnen bezoekers in minder dan een minuut met de lift naar de zogenaamde ‘technische verdieping’ waar je de constructie aan de binnenkant van de toren kunt bewonderen.

 

En daarna verder met de lift naar het observatieplatform op 337 meter hoogte.  Hier is ook het   restaurant “De 7e Hemel” dat langzaam ronddraait. Zo kun je onder het genot van een kopje thee in 40 minuten het hele rondje draaien en Moskou van alle kanten bewonderen.  

Tsjaikovski in Klin

In Rusland wordt over het algemeen heel goed gezorgd voor de nalatenschap van nationale helden. Overal vind je standbeelden van staatsmannen en militairen, maar (gelukkig) ook van schrijvers, dichters, componisten, acteurs en ga zo maar door. Ook zijn er veel huizen gewijd aan de nagedachtenis van een held, ook al heeft deze er maar een paar maanden gewoond. Dat is ook het geval in het plaatsje Klin, waar een landhuis staat waarin de beroemde componist Pjotr Tsjaikovski de laatste zomer van zijn leven (1893, hij werd slechts 53 jaar) heeft doorgebracht. 

  

Hij heeft op deze prachtige plek zijn 6e Symfonie ‘Pathétique’ geschreven en laatste versie van de ‘De Notenkraker’ helemaal gecontroleerd en gefinaliseerd.

 

Novodevitsji begraafplaats

Naast het Novodevitsji klooster ligt de beroemdste begraafplaats van Moskou. Hier liggen vele schrijvers, musici, dichters, acteurs, politici en wetenschappers, veelal ‘helden van de Sovjet-Unie’, begraven. Omdat in de Sovjet periode kruisen op de graven verboden waren zie je vele bijzondere grafmonumenten. Ik was er deze week op een zeer regenachtige dag.

Boris Jeltsin, 1e president van de Russische Federatie.

  Nikita Chroesjtsjov, leider USSR, na Stalin.                 Alexander Lebed, militair, veiligheidsadviseur.

Galina Oeljanova, prima-ballerina.

David Oistrach, violist

 

Mstislav Rostropovitsj, cellist en zijn vrouw Galina Visjnevskaja, opera zangeres

      Nikolaj Gogol, schrijver.                                                                           Anton Tsjechov, schrijver.

Vladimir Giljarovski, schrijver en journalist.             Fedor Sjaljapin, opera zanger.

Donskoj Klooster

Dit mannenklooster in het zuiden van Moskou dateert van 1591. In dat jaar wist tsaar Boris Godoenov een invasie van Krim mongolen af te slaan. De overwinning werd toegeschreven aan de wonderlijke werking van het Icoon van de Moeder Gods van de Don, die door de troepen werd meegevoerd. Uit dankbaarheid werd de kathedraal gebouwd.

 In de 18e eeuw werd het Donskoj klooster één van de rijkste kloosters van Rusland, met verschillende kerken, een seminarie en grote landgoederen in de omgeving.

 Binnen de kloostermuren ontstond ook een groot kerkhof als rustplaats voor voornamelijk rijke mensen. Er zijn vele prachtige grafmonumenten te bewonderen. Ook de schrijver Alexander Solsjenitsin is hier, speciaal op verzoek van zijn familie, herbegraven, omdat deze begraafplaats geen enkele connectie heeft met het communisme.

Na de revolutie in 1917 werd het kloosterleven vrijwel onmogelijk gemaakt. Patriarch Tichon werd in een klein kamertje op het kloosterterrein onder huisarrest gesteld, waar hij een paar jaar later stierf.  Vanaf 1929 werd het Atheïstisch Museum in het klooster gevestigd en in 1973 kwam hier het eerste crematorium van Moskou (geheel tegen de regels van de Russisch-Orthodoxe kerk).

In 1989 werd de Kathedraal getroffen door een uitslaande brand waarbij alle iconen werden vernietigd. Alleen het wonderdoende Icoon van de Moeder Gods van de Don overleefde de brand. Tijdens de herstelwerkzaamheden werd het graf van de patriarch gevonden en trof men er het ongeschonden lichaam aan van Patriarch Tichon. Op de foto zie je het gerestaureerde gewaad waarin hij werd begraven (zegt men). Inmiddels is het klooster weer teruggeven aan de Orthodoxe kerk.

Toeristen in Sergiev Posad

Vorige week was ik in Sergiev Posad (voorheen Zagorsk) een van de steden van de Gouden Ring om het Drievuldigheidsklooster van de Heilige Sergius te bekijken. Dit kloostercomplex is in 1345 gesticht door Sergius en heeft vele stormen doorstaan.

    

Ik was niet bepaald de enige bezoeker. Grote groepen Aziatische toeristen die met busladingen tegelijk achter het vlaggetje van de reisleider aandrentelden en Russische pelgrims uit het hele land bevolkten het terrein van het klooster.

Het traditionele Russische brooddrankje ‘kvas’ werd gretig gedronken bij de mobiele ‘bron’ en heel veel mensen vulden flessen met water uit de heilige bron midden op het terrein onder de koepel voor de bronkapel.

  

 In dit eenvoudige graf ligt Boris Godoenov, het graf bevond zich eerst in de kathedraal, maar is uiteindelijk buiten terecht gekomen. 

Hierboven de  iconostase in de Maria Hemelvaart kathedraal, de hoofdkerk van het klooster met de blauwe en gouden koepels.

Uiteraard ontbrak in dit belangrijke godsdienstige centrum ook de winkel in godsdienstige artikelen niet!

 

Even naar de slager…

Volgens de overlevering was “Jelisejevski” aan Tverskaja nummer 14 de eerste kruidenierszaak van Moskou, geopend in 1901.

Sindsdien is de zaak vele malen van eigenaar verwisseld, maar het prachtige barokke interieur is steeds behouden gebleven en de Moskovieten blijven de winkel ook liefkozend “Jelisejevski” noemen naar de eerste eigenaar. Sinds kort is de zaak in handen van de grote winkelketen  “Alieje Paroesa” en ook zij hebben gelukkig de sfeer van de winkel weten te behouden. Het is een plezier om hier naar de slager te gaan 🙂

 

Museum 1812

Op het Plein van de Revolutie, midden in Moskou, staat het Museum van de Vaderlandse (Patriottische) Oorlog van 1812. Dit museum gaat over de strijd tegen Frankrijk in 1812. Na de, in tactische zin onbesliste, slag bij Borodino op 7 september  1812 tegen generaal Koetoezov bereikte Napoleon op 14 september Moskou . (Deze slag heeft een prachtig eigen panorama museum in Moskou). Door de grote brand waardoor Moskou diezelfde dag werd verwoest en met de invallende winter kon Napoleon het grote Rusland niet veroveren. Hij wilde vrede sluiten met de  Russische tsaar. Maar Tsaar Alexander I ging niet op de vredesvoorstellen in en Napoleon werd gedwongen aan de terugtocht te beginnen.

Die terugtocht werd een legendarische marteling voor het sterk uitgedunde leger dat te kampen kreeg met honger, kou ( -30 graden), ziektes en achtervolgingen door Russische partizanen en kozakken.

Er bleef niets anders over, Napoleon verliet stilletjes zijn troepen, als boer verkleed in DEZE slee, en keerde naar Parijs terug.

Het museum laat heel veel goed bewaarde authentieke objecten zien (hetgeen lang niet altijd het geval is in Russische musea waar je vaak van de ene kopie naar de andere loopt). Door alle schilderijen, kaarten, vlaggen, beelden, uniformen, medailles, wapens en huisraad krijg je een heel goed beeld van dit spannende jaar in de Russische geschiedenis.Sleutels van veroverde steden.

De Zeven Zusters

Afgelopen weekend heb ik een rondje gemaakt langs de Zeven Zusters. Dit zijn zeven typische wolkenkrabbers in Moskou die na de Tweede Wereldoorlog als symbolen van macht zijn gebouwd in opdracht van  Jozef Stalin.

Hotel Ukraine aan de rivier

Hoofdkantoor van het Ministerie van Buitenlandse Zaken

De Russen zelf noemen de gebouwen gewoon Stalins Wolkenkrabbers en de term zeven zusters wordt in het Russisch helemaal niet gebruikt.

De Rode Poorten, voormalig Ministerie van Transport

Hotel Hilton Leningradskaja                         Kudrinskaja Plein

Woonflat aan de Kotelnitsjeskaja Kade

Hoofdgebouw Staatsuniversiteit Moskou (MGU)

Het 8ste zusje, het megalomane Paleis van de Sovjets, was gepland op de plek waar nu de Christus Verlosser Kathedraal staat en zou met 416 meter het hoogste gebouw ter wereld moeten worden, maar is nooit afgebouwd. De fundamenten liggen er wel nog.

Ook het 9e geplande zusje, het Zarjadje Gebouw hieronder, is nooit gebouwd.

Kroonjuwelen

Diep verborgen in de kelders van het Kremlin worden onder toezicht van het Ministerie van Financiën de Russische kroonjuwelen bewaard. Het is een heel gedoe om er binnen te komen, vanwege de strenge veiligheidsmaatregelen die op z’n Russisch worden uitgevoerd. Maar het is de moeite waard.

crown

De Russische Tsarenkroon, met bovenin een zeer zeldzame rode spinel, gemaakt voor Catharina II, is het pronkstuk van de collectie.

images-4

Deze Sjah Diamant was een bijzonder geschenk van de Sjah van Perzië aan de Russische Tsaar Nicolaas I in 1829, uit angst voor zware Russische sancties na de moord op de Russische diplomaat en schrijver Gribojedov in Teheran. De diamant is waarschijnlijk in 1450 (!) gevonden in een mijn in Andhra Pradesh (Centraal India) en is vele malen geroofd. De verschillende inscripties geven aan welke heerser de diamant in zijn bezit had.

images

De Orlov Diamant, zo groot als een half ei,  versiert de staats scepter, onderdeel van de Russische regalia. Deze diamant ging van handelaar tot handelaar en kwam plotseling te koop op een veiling in Amsterdam. Gregory Orlov, minnaar van Katharina de Grote, kocht de diamant voor 400 000 Florijnen om het hart van Katharina terug te winnen. Ze vond de diamant prachtig, noemde hem Orlov en liet een scepter maken waar hij in paste. Ze gaf Orlov wat paleizen cadeau, maar wees zijn affecties verder af.

images-2

In de collectie zijn ook ruwe diamanten, goudklompjes en juwelen te zien. Hierboven een broche gemaakt als miniatuur vaasje waar water in kon om een corsage stralend vers te houden.

Sokkel

dsc00584

Op deze enorme sokkel op het Borovietskaja Plein, vlakbij het Kremlin, moet een gigantisch beeld (bijna 25 meter hoog) van de Heilige Vladimir verrijzen.

6950fd4e-ab90-46e7-83a6-57bec8730c8f_mw1024_s_n

Deze Vladimir de Heilige was grootvorst van Kiev en bekeerde zo’n 1000 jaar geleden vele Russen tot het Orthodoxe geloof. Hij wordt dan ook vereerd als de bekeerder van Rusland.

saint-vladimir-statue-kiev-lede-1024x678

In Kiev, zijn thuisbasis, staat zijn beeld vlak naast de rivier.

Het is heel moeilijk om geen politieke motieven achter dit initiatief te zien en er is dan ook al sinds eind 2015 veel gesteggeld over de plaats en de hoogte van het beeld, niet in de laatste plaats door UNESCO, die vreest voor ‘beeldvervuiling’ van het Kremlin.

 

Hollands Huisje

Op het landgoed Kuskovo staat sinds 1749 een Hollands Huisje, of beter gezegd de Russische interpretatie daarvan. De muren zijn van boven tot onder betegeld met Delfts blauwe tegeltjes, de kamers schijnen in de Sovjet tijd regelmatig als filmdecor gediend te hebben.


Helaas hebben ze de buitenkant beschilderd alsof het bakstenen zijn in plaats van daadwerkelijk bakstenen te gebruiken.

Filmstudio

IMG_1036

Tijdens een bezoeken aan de filmstudio’s van MOSfilm herleven (helaas) wederom oude tijden: de gids vertelt alleen maar wat we zien (dit is een auto, dit is een jurk…) en na afloop van het bezoek weet ik nog niets over de roerige geschiedenis van de filmstudio’s.

Jammer, want van deze excursie zouden ze echt iets bijzonders kunnen maken…

IMG_1024

Deze oude limousines zijn volgens de gids rijklaar en worden regelmatig verhuurd.

IMG_1026

In het museum is kleding uit de films te zien.

IMG_1023

En buiten kun je zo in een decor van St Petersburg wandelen.

IMG_1022

STILTE! OPNAME

Bunker

In 1933 werd in het oostelijke deel van Moskou begonnen met de bouw van de metro. Met het oog op de oorlog werd in een van de tunnels een bunker gebouwd om de eventuele evacuatie van Stalin te kunnen faciliteiten.

DSC05179

Als dekmantel werd boven de bunker een groot sportstadion aangelegd. Ook werd er een extra metrotunnel van 17 km naar het Kremlin gegraven, waardoor een auto kon rijden. Deze tunnel is nog steeds zichtbaar in het midden van het metrostation Partizanskaya.
DSC05185

DSC05174

DSC05181

In de bunker is vandaag nog de echte stoel van Stalin te zien en de authentieke grote ronde tafel in de ‘war room’ en nog wat kleinere zaken, waaronder een van zijn karakteristieke jasjes.

100 jaar Russische mode

IMG_1092Deze winter heb ik een bijzondere tentoonstelling over mode gezien in een van de paviljoens van het grote tentoonstellingsgebied VDNCHa. De kostbare collectie van Alexander Vasilyev laat kleding, schoenen  en accessoires zien  van de  bovenlaag van de Russische bevolking van de afgelopen 100 jaar.  Je kunt de geschiedenis van Rusland zien aan de kwaliteit (of het ontbreken daarvan) van de gebruikte materialen. 2 revoluties, 2 wereldoorlogen, de opkomst en de ondergang van de Sovjet-Unie, het is allemaal te zien, als je het wilt zien natuurlijk.  Mijn gids ziet echter alleen terugkerende patronen, ‘veranderende silhouetten’ en jurken van beroemde Russische actrices, zangeressen en ballerina’s .

IMG_1046IMG_1041

IMG_1062IMG_1063

Veel bont, hierboven chimpansee (!) bont en vossenbont.

IMG_1053

IMG_1068 IMG_1074

Heel herkenbaar jaren ’50 en een namaak Chanelpakje.

 

 

IMG_1079 IMG_1084

Jurk van theedoeken in de jaren ’90.

 

IMG_1088

IMG_1090