Categorie archief: Traditie

Dag van de nationale eenheid

Het is vandaag een officiële feestdag in Rusland, de zogenaamde Dag van de Nationale Eenheid, of Dag van de Eenheid van het Volk. Deze feestdag bestaat pas sinds 2005. Daarvoor werd sinds 1917 op 7 November de Dag van de Revolutie gevierd, maar die is afgeschaft en moest natuurlijk wel gecompenseerd worden.  

Zodoende grijpt men terug op de bevrijding van Moskou tijdens de eerste Pools-Russische oorlog door Minin en Pozjarski (van het beroemde monument op het Rode Plein – zie hierboven) in 1612. Hiermee kwam een einde aan de Tijd der Troebelen en kwam uiteindelijk de eerste Romanov op de troon, Tsaar Michael.

Volgens de overlevering bestormde prins Pozjarski de stadsmuren van Moskou met de ikoon van de Moeder Gods van Kazan op zak (op aanraden van de bisschop die een bovennatuurlijk bezoekje had gehad van St Sergej). Toen de vijand op de vlucht sloeg zwoer Pozjarski dat hij een kerk zou bouwen gewijd aan de Moeder Gods van Kazan ter nagedachtenis aan de overwinning. En dat deed hij ook, de (kopie van de) kerk staat nog steeds op het Rode Plein.

Tot slot, de naam van de dag is gekozen om uit te drukken dat Russen van alle rangen en standen samen vochten voor het vaderland, ook al was er op dat moment geen sterke Tsaar om hen te leiden. Tsja…

 

 

Eerste schooldag

In heel Rusland zijn de scholen vandaag weer begonnen. 1 September is officieel “De Dag van de Kennis” en wordt gevierd met bloemen voor de juf, witte strikken in het haar en (veel te lange) toespraken op het speelplein.

Voor mij is deze dag voor altijd verbonden met het drama in Beslan in 2004, dat ook op de eerste schooldag plaatsvond. In Moskou staat een monument ter nagedachtenis aan de slachtoffers van deze verschrikkelijke terroristische aanslag.

Novodevitsji begraafplaats

Naast het Novodevitsji klooster ligt de beroemdste begraafplaats van Moskou. Hier liggen vele schrijvers, musici, dichters, acteurs, politici en wetenschappers, veelal ‘helden van de Sovjet-Unie’, begraven. Omdat in de Sovjet periode kruisen op de graven verboden waren zie je vele bijzondere grafmonumenten. Ik was er deze week op een zeer regenachtige dag.

Boris Jeltsin, 1e president van de Russische Federatie.

  Nikita Chroesjtsjov, leider USSR, na Stalin.                 Alexander Lebed, militair, veiligheidsadviseur.

Galina Oeljanova, prima-ballerina.

David Oistrach, violist

 

Mstislav Rostropovitsj, cellist en zijn vrouw Galina Visjnevskaja, opera zangeres

      Nikolaj Gogol, schrijver.                                                                           Anton Tsjechov, schrijver.

Vladimir Giljarovski, schrijver en journalist.             Fedor Sjaljapin, opera zanger.

Donskoj Klooster

Dit mannenklooster in het zuiden van Moskou dateert van 1591. In dat jaar wist tsaar Boris Godoenov een invasie van Krim mongolen af te slaan. De overwinning werd toegeschreven aan de wonderlijke werking van het Icoon van de Moeder Gods van de Don, die door de troepen werd meegevoerd. Uit dankbaarheid werd de kathedraal gebouwd.

 In de 18e eeuw werd het Donskoj klooster één van de rijkste kloosters van Rusland, met verschillende kerken, een seminarie en grote landgoederen in de omgeving.

 Binnen de kloostermuren ontstond ook een groot kerkhof als rustplaats voor voornamelijk rijke mensen. Er zijn vele prachtige grafmonumenten te bewonderen. Ook de schrijver Alexander Solsjenitsin is hier, speciaal op verzoek van zijn familie, herbegraven, omdat deze begraafplaats geen enkele connectie heeft met het communisme.

Na de revolutie in 1917 werd het kloosterleven vrijwel onmogelijk gemaakt. Patriarch Tichon werd in een klein kamertje op het kloosterterrein onder huisarrest gesteld, waar hij een paar jaar later stierf.  Vanaf 1929 werd het Atheïstisch Museum in het klooster gevestigd en in 1973 kwam hier het eerste crematorium van Moskou (geheel tegen de regels van de Russisch-Orthodoxe kerk).

In 1989 werd de Kathedraal getroffen door een uitslaande brand waarbij alle iconen werden vernietigd. Alleen het wonderdoende Icoon van de Moeder Gods van de Don overleefde de brand. Tijdens de herstelwerkzaamheden werd het graf van de patriarch gevonden en trof men er het ongeschonden lichaam aan van Patriarch Tichon. Op de foto zie je het gerestaureerde gewaad waarin hij werd begraven (zegt men). Inmiddels is het klooster weer teruggeven aan de Orthodoxe kerk.

Toeristen in Sergiev Posad

Vorige week was ik in Sergiev Posad (voorheen Zagorsk) een van de steden van de Gouden Ring om het Drievuldigheidsklooster van de Heilige Sergius te bekijken. Dit kloostercomplex is in 1345 gesticht door Sergius en heeft vele stormen doorstaan.

    

Ik was niet bepaald de enige bezoeker. Grote groepen Aziatische toeristen die met busladingen tegelijk achter het vlaggetje van de reisleider aandrentelden en Russische pelgrims uit het hele land bevolkten het terrein van het klooster.

Het traditionele Russische brooddrankje ‘kvas’ werd gretig gedronken bij de mobiele ‘bron’ en heel veel mensen vulden flessen met water uit de heilige bron midden op het terrein onder de koepel voor de bronkapel.

  

 In dit eenvoudige graf ligt Boris Godoenov, het graf bevond zich eerst in de kathedraal, maar is uiteindelijk buiten terecht gekomen. 

Hierboven de  iconostase in de Maria Hemelvaart kathedraal, de hoofdkerk van het klooster met de blauwe en gouden koepels.

Uiteraard ontbrak in dit belangrijke godsdienstige centrum ook de winkel in godsdienstige artikelen niet!

 

Sinterklaas

Rondom de grote Christus Verlosser Kathedraal in Moskou is het al dagenlang enorm druk. Duizenden mensen uit heel Rusland (en verder) staan in een kilometers lange rij langs de rivier.

Ze willen allemaal de relikwieën zien van Sint Nicolaas, die afgelopen zondag vanuit Bari, Italië zijn overgevlogen naar Moskou. Op het vliegveld werd de kist met overblijfselen met veel kerkelijk en militair ceremonieel uitgeladen en naar de kathedraal gebracht.

De mensen in de rij geloven dat er bijzondere krachten uitgaan van de resten van St. Nicolaas en willen allemaal de kist even aanraken en kussen.

 

De relikwieën zijn nog tot 15 juli te zien dankzij een afspraak die de Russische Patriarch Kirill en Paus Franciscus hebben gemaakt tijden hun historische ontmoeting afgelopen jaar.

 

 

Generale repetitie

Vanochtend was de Generale Repetitie voor de grote militaire parade die op 9 mei, de Dag van de Overwinning, plaatsvindt. Eerst marcheerden de troepen over het Rode Plein, maar dat is alleen maar te zien voor genodigden. Daarna kwamen de voertuigen en vliegtuigen. Op de weg terug vanaf het Rode Plein denderen ze dwars door de stad, een ideale gelegenheid voor het gewone publiek om te gaan kijken. De foto’s heb ik genomen op de ‘Novi Arbat’.

Daar komen de eerste voertuigen, links in beeld zie je een toren van het Kremlin.

De kraanmachinist heeft premium view voor de luchtshow.

De Russische vlag zal ook dit jaar de parade weer afsluiten.

 

Oud Nieuw Jaar

Op 14 januari hebben de Russen Stari Novi God, ofwel Oud Nieuw Jaar gevierd en daarmee is de wintervakantie nu echt afgelopen. Volgens de traditie mogen de kerstbomen nu pas worden afgebroken maar daar wordt, ook alweer volgens goed gebruik,  beslist geen haast mee gemaakt. Want wie wil nu die gezellige lichtjes kwijt als het buiten al om 4 uur gaat schemeren? Het Rode Plein is dus nog even feestelijk als een maand geleden.

Oud Nieuw Jaar markeert de jaarwisseling volgens de Juliaanse kalender in plaats van volgens de Gregoriaanse calendar die tegenwoordig wordt gebruikt. Tijdens de Sovjet-periode was het vieren van Oud Nieuw Jaar verboden en tegenwoordig viert meer dan de helft van de Russen deze feestdag weer.

 

 

 

Kroonjuwelen

Diep verborgen in de kelders van het Kremlin worden onder toezicht van het Ministerie van Financiën de Russische kroonjuwelen bewaard. Het is een heel gedoe om er binnen te komen, vanwege de strenge veiligheidsmaatregelen die op z’n Russisch worden uitgevoerd. Maar het is de moeite waard.

crown

De Russische Tsarenkroon, met bovenin een zeer zeldzame rode spinel, gemaakt voor Catharina II, is het pronkstuk van de collectie.

images-4

Deze Sjah Diamant was een bijzonder geschenk van de Sjah van Perzië aan de Russische Tsaar Nicolaas I in 1829, uit angst voor zware Russische sancties na de moord op de Russische diplomaat en schrijver Gribojedov in Teheran. De diamant is waarschijnlijk in 1450 (!) gevonden in een mijn in Andhra Pradesh (Centraal India) en is vele malen geroofd. De verschillende inscripties geven aan welke heerser de diamant in zijn bezit had.

images

De Orlov Diamant, zo groot als een half ei,  versiert de staats scepter, onderdeel van de Russische regalia. Deze diamant ging van handelaar tot handelaar en kwam plotseling te koop op een veiling in Amsterdam. Gregory Orlov, minnaar van Katharina de Grote, kocht de diamant voor 400 000 Florijnen om het hart van Katharina terug te winnen. Ze vond de diamant prachtig, noemde hem Orlov en liet een scepter maken waar hij in paste. Ze gaf Orlov wat paleizen cadeau, maar wees zijn affecties verder af.

images-2

In de collectie zijn ook ruwe diamanten, goudklompjes en juwelen te zien. Hierboven een broche gemaakt als miniatuur vaasje waar water in kon om een corsage stralend vers te houden.

Kant

dsc00985

Het Russische Museum voor decoratieve-, toegepaste- en volkskunst had dit jaar Kant en Broderie als thema voor hun grote tentoonstelling. Heel bijzonder waren de enorme manshoge kanten doeken met communistische taferelen uit het Sovjet-tijdperk. De doeken zijn uit een stuk gemaakt. Er werd door heel veel dames tegelijkertijd aan gewerkt.

dsc00997

In de tentoonstelling werd veel aandacht besteed aan het gebruik van kant in kleding door de eeuwen heen.

dsc01003De oorsprong van het kantklossen werd door de gids aan Nederland toegeschreven, ik dacht eigenlijk Vlaanderen, maar ik heb mijn mond maar gehouden ;-).

dsc00993dsc00994

 

Valenki – Russische vilt laarzen

Hieronder zie je typisch Russische laarzen van vilt. In het Russisch heten ze valenki (meervoud – 1 laars is een valenok).

dsc01093

In een piepklein museum (van één kamer) in Moskou wordt de geschiedenis en de productie van deze laarzen van vilt uitgeledsc01078gd.

dsc01089

Valenki  worden van oudsher van schapenwol gemaakt. De wol wordt uit elkaar geplukt en gekamd en daarna opgeruwd in onderstaande walsmachine.

dsc01079

Daarna krijgen de lappen wol de vorm van een grote sok en worden de twee lappen in heet water (80 graden) gelegd en steeds opnieuw gevouwen en gerold, totdat de twee panden aan elkaar vast zitten.

dsc01088

Door het hete water krimp de grote sok en wordt 2/3 keer zo klein. De gids laat hier een ‘sok’ en de uiteindelijke laars zien in een kindermaat (!).dsc01091dsc01100

Het kenmerk van Russische viltlaarzen is dat er nergens een naad zit! Ze worden uit een stuk gemaakt door zeer ervaren ‘meesters’. De opleiding van gezel tot meester duurt 5 jaar.

dsc01105

Inmiddels worden er ook valenki machinaal gemaakt. Op de foto is de laars links in de fabriek gemaakt en de laars rechts met de hand. De met de hand gemaakte laars is veel soepeler en zachter en draagt veel prettiger.

dsc01113

Naast het museum zit een winkel waar je handgemaakte valenki kunt kopen. De Russen dragen de valenki bij koud weer in de droge sneeuw. Zodra het buiten nat is dragen ze rubberen overschoenen (galoches) over de laarzen heen. Zou je dat niet doen dan krimpen je valenki zo een paar maten!

Rusland Dag

12 juni is Rusland Dag. Dit jaar valt deze Russische nationale feestdag op  zondag. Daarom krijgen de Russen morgen de bijbehorende vrije dag.

images-10

Ter gelegenheid van de viering van de Nationale dag van Rusland  ‘Djen Rassii’ (День России) heb ik kennis gemaakt met het Russische Staats volksdans ensemble van Igor Mojsjejev.  Dit ensemble heeft traditionele dansen op het repertoire uit heel Rusland, zodat je binnen een uur Rusland muzikaal doorkruist.images-11images-9

Moi650

Ter afsluiting uiteraard een matrozen  dansgroep, want ook deze nationale feestdag, die pas sinds 1990 bestaat, heeft een militair en nationalistisch tintje.

Samovar

DSC00059Achter de Moskouse Staatsuniversiteit woont een echte samovar verzamelaar. In een propvol kamertje vertelt hij enthousiast over deze Russische theemachine, die bestaat uit een (koperen) ketel met een kraantje, met aan de binnenkant een rookkanaal en onderin een komfoor dat met  houtsplinters  en vervolgens met houtskool wordt gestookt. De naam samovar betekent ‘zelfkoker’. In Rusland worden ze traditioneel in de stad Toela gemaakt, het centrum van de staalindustrie.

Wanneer men in Rusland iets overbodigs doet, dan draagt men geen water naar de zee, of zand naar de woestijn, maar gaat men met de eigen samovar naar Toela.

DSC00061 DSC00067

De samovar is eigenlijk gewoon een grote waterkoker. De thee zelf wordt in een kannetje als een dik concentraat klaar gemaakt; weinig water met heel veel theeblaadjes. Door het hete water uit de samovar bij dit concentraat te doen, krijg je de hele dag door een lekkere drinkbare verse zwarte thee.

DSC00070