Categoriearchief: cultuur

De scharlaken rode bloem

In het beroemde Obraztsov Staats Poppentheater heb ik de prachtige voorstelling “De Scharlaken Rode Bloem” gezien. Een sprookje van de Russische schrijver Sergei Aksakov, dat me erg deed denken aan het verhaal van Belle en het Beest.

  

De poppenspelers vormden één geheel met het sprookjesachtige decor, terwijl ze op sommige momenten ook volledig zichtbaar dansend en zingend over het toneel buitelden. Het was een unieke ervaring waarvan de hele zaal zichtbaar genoot.

Poppentheater

 Afgelopen week heb ik een bezoek gebracht aan een uniek theater in Moskou, het Obraztsov Staats Poppentheater. Dit theater is in 1931 gesticht door Sergei Obraztsov, een briljante Russische artiest, acteur, regisseur, schilder en schrijver. Hij heeft meer dan 60 voorstellingen gecreëerd voor zijn theater, die tot op de dag van vandaag worden gespeeld. In 1975 werd het huidige gebouw speciaal voor het theater gebouwd.

  

Iedere dag even voor 12 uur verzamelt het publiek zich aan de voorkant van het gebouw bij de bijzondere klok.

Om 12 uur precies klinkt er een vrolijk melodietje en gaan de deurtjes open en dansen de figuurtjes vrolijk rond. Een prima opwarmer voor de voorstelling 🙂

 

Orthodox Pasen

Afgelopen weekend werd in heel Rusland Orthodox Pasen (Pascha –Пасха) gevierd. Het Paasfeest is hier geen nationale feestdag, maar echt een feest van de kerk en voor de gelovigen. Het einde van de vastentijd (40 dagen geen melk- en vleesproducten) wordt gevierd met veel gevoel voor tradities.

De week voor Pasen is traditioneel het moment voor de grote schoonmaak. Ook worden er dan eieren geschilderd en lekkernijen gebakken, zoals koelitsj en pasjka (soort paas cake zie foto hierboven). Op zaterdag kun je dan je eieren en cake laten zegenen op het pleintje bij de kerk in de buurt.De uitbundige Paasviering in de kerk begint op zaterdagavond en duurt tot de zon opkomt. Om middernacht worden de kerkklokken geluid en roept de priester “Christus is opgestaan!”, waarop de hele kerk antwoord “Christus is waarlijk opgestaan!“. Met deze woorden begroeten de gelovigen elkaar ook verder de hele dag nog. Ook verschijnt deze jubelkreet op iedere Russisch Orthodoxe kerk, voluit zoals hieronder, of afgekort XB.

Instituut voor Oriëntaalse Talen

In dit historische gebouw in het hart van Moskou is momenteel de Armeense ambassade gevestigd. In 1815 werd in dit indrukwekkende pand door de familie Lazarev het Instituut voor Oriëntaalse Talen opgericht. In 1827 kon men hier al Arabisch, Armeens, Perzisch en Turks studeren. Later fungeerde het instituut tevens als Armeens Cultureel Centrum. Tijdens de Sovjet periode verdwenen de studenten en werd de collectie van bijzondere geschriften overgeplaatst naar de Lenin bibliotheek.  

 

Ik was er afgelopen week op bezoek en kreeg meteen een vleugje van de Armeense cultuur mee tijdens een uitvoering met zang en dans door de leerlingen van de Armeense zondagsschool.

 

 

 

 

Britse residentie

Aan de oever van de Moskou rivier, op de Sofia kade, recht tegenover het Kremlin, staat dit statige oude huis. Het is in1891 gebouwd in opdracht van Pavel Kharitonenko, de suikerkoning van Moskou, die zijn kapitaal verdiend had in de suikerindustrie.

Het interieur is ontworpen door de beroemde architect Franz (of Fjodor) Schechtel die in 1890 aan het begin van zijn carrière stond. Zijn voorliefde voor de rijk gedecoreerde gotische stijl, de rococo en het classicisme is overal terug te vinden. Deze ratjetoe wordt de ‘eclectische stijl’ genoemd. De opdrachtgever wilde vooral laten zien hoeveel geld hij had, dus alles moest vooral duur en ongewoon zijn.

 

Na de Russische Revolutie van 1917 werd het huis en alle bezittingen  (waaronder een grote kunstcollectie van de familie Kharitonenko) genationaliseerd.

In 1931 werd de Britse ambassade in het pand gevestigd. Vanaf de tweede verdieping heb je vol zicht op het Kremlin. Volgens de overlevering werd Stalin daar nogal nerveus van. Momenteel doet het gebouw dienst als de residentie van de Britse ambassadeur, terwijl de ambassade naar een modern gebouw is verhuisd.

Russische bard

De gitarist op de foto hieronder is Bulat Okoedzjava (1924 – 1997)Hij was een  dichter en singer-songwriter van Georgisch-Armeense afkomst en een van de beroemdste barden uit de Sovjet periode. Hij schreef  gedichten die hij zelf voorzag van hele simpele akkoorden (hij had helemaal geen muzikale opleiding) en die hij ook voornamelijk zelf zong.

Zijn teksten waren nooit openlijk tegen het Sovjet regime gekeerd, maar vaak net op het randje. De Sovjet autoriteiten lieten hem zodoende wel optreden, maar gaven geen toestemming voor officiële opnames van zijn muziek. Zijn eerste plaat werd daarom in Frankrijk opgenomen, maar in de Sovjet-Unie werden zijn liedjes overal via cassettebandjes verspreid en geluisterd.

Okoedzjava had een kleine datsja in Peredelkino, een kunstenaarsdorp, een half uurtje (met de trein) buiten Moskou. Deze datsja staat er nog steeds en huisvest een klein museum ter nagedachtenis aan de beroemde bard. Zijn zelf verbouwde werkkamer (was oorspronkelijk een veranda) hangt en staat vol met herinneringen aan vrienden en (beroemde) collega’s. Ook hangen er tientallen klokjes die hij verzamelde en die vrolijk tingelen als de wind erlangs strijkt. Ik was een van de laatste bezoekers, de datsja wordt binnenkort gesloten voor publiek en gerenoveerd. Hopelijk blijft de artistieke sfeer van het houten huisje met overal gaten en kieren ook na de renovatie behouden.

Sting in Moskou

   Afgelopen dinsdagavond trad STING op in een tot aan de nok toe gevuld Olympisch sport complex in Moskou. Zijn zoon Joe verzorgde het voorprogramma en speelde later mee in de band. Maar  iedereen kwam natuurlijk voor Sting zelf, die na zijn ‘ zweverige’ periode (gelukkig!) weer helemaal is terug gekeerd naar  zijn rock roots.

Het Russische publiek kende duidelijk nummers als ‘Fields of Gold’ en ‘Englishman in New York’ en een paar nummers van zijn nieuwe CD, maar was wat minder bekend met de oude Police nummers.

Onbegrijpelijk natuurlijk 😉 ik heb absoluut genoten van de fantastische live uitvoeringen van ‘Walking on the moon’, ‘Spirits in the Material world’, ‘So Lonely’, ‘Roxanne’ – gemengd met Ain’t no Sunshine van Bill Withers – en ‘Message in a Bottle’. Het was helemaal mijn setlist.

Sting sloot het concert af met het prachtige ‘Fragile’ (op akoestische gitaar) dat hij opdroeg aan de slachtoffers van de verschrikkelijke aanslag in Las Vegas.

Anna Karenina

Theater leeft enorm in Moskou. Er zijn ontzettend veel theaters en concertzalen en elke avond om 19.00 uur (vroeg, zodat het publiek nog met de metro naar huis kan) beginnen honderden voorstellingen. Het theaterseizoen is net weer geopend en  gisteravond ben ik in het Operette Theater gaan kijken naar de musical Anna Karenina.

Ik hou helemaal niet van musicals en dat bleek ook gisteravond weer, na het derde liedje dacht ik echt “laten ze alsjeblieft ophouden met zingen en gewoon gaan spelen” de (lelijke Russische pop) muziek was vooral hard en zingen werd bijna schreeuwen (in mijn oren). Maar het decor was prachtig, de enscenering geweldig, de kostuums schitterend en de lijn van het boek van Lev Tolstoj was goed herkenbaar.  Dus het was een lust voor het oog, maar helaas niet voor mijn oor.

Klik hier  watch  en bekijk de trailer van de musical en oordeel zelf.

 

 

Op bezoek bij Alexander Blok

  Dit landhuis staat in Sjachmatovo, een plaatsje zo’n 60 km ten noordwesten van Moskou. Hier bracht de dichter Alexander Blok (1880-1921) bijna alle zomers door tot 1916.  Hij trouwde met zijn buurmeisje Ljoeba, een dochter van Dimitri Mendelejev, grondlegger van het periodiek systeem, die een eindje verderop zijn zomerhuis had.  
    

Blok stond bekend als een onverbeterlijke rokkenjager. Maar zijn ideale liefde bleef zijn vrouw aan wie hij een serie beroemde gedichten opdroeg.

 

In Nederland staat in Leiden een gedicht van Alexander Blok op de muur in de Thorbecke straat.  Hieronder een Engelse vertaling van de tekst.

“The night, the street, the lantern, the drugstore…” (1912)

Some night and street, some chemist’s lantern
Is bringing senseless weary light.
Well, nothing changes, that’s one pattern,
Live extra twenty-five and find.

You die to start a life all over,
All things repeat as did before.
That night, cold waters at quay border,
That light, that street, that chemist’s store.

Translated by Alexei Parphyonov

Novodevitsji begraafplaats

Naast het Novodevitsji klooster ligt de beroemdste begraafplaats van Moskou. Hier liggen vele schrijvers, musici, dichters, acteurs, politici en wetenschappers, veelal ‘helden van de Sovjet-Unie’, begraven. Omdat in de Sovjet periode kruisen op de graven verboden waren zie je vele bijzondere grafmonumenten. Ik was er deze week op een zeer regenachtige dag.

Boris Jeltsin, 1e president van de Russische Federatie.

  Nikita Chroesjtsjov, leider USSR, na Stalin.                 Alexander Lebed, militair, veiligheidsadviseur.

Galina Oeljanova, prima-ballerina.

David Oistrach, violist

 

Mstislav Rostropovitsj, cellist en zijn vrouw Galina Visjnevskaja, opera zangeres

      Nikolaj Gogol, schrijver.                                                                           Anton Tsjechov, schrijver.

Vladimir Giljarovski, schrijver en journalist.             Fedor Sjaljapin, opera zanger.

Vasnetsov Huis

 

Viktor Vasnetsov (1848 – 1926) was van huis uit schilder maar hij ontwierp in 1894 zijn eigen huis. Dit huis is een van de weinig overgebleven houten huizen in Moskou, is nu een museum en staat letterlijk ingeklemd tussen twee enorme flatgebouwen.

Vasnetsov was zeer veelzijdig. Hij schilderde iconen, fresco’s, portretten, sprookjestaferelen en landschappen. Hij ontwierp de meubels in zijn huis, de nieuwe muts voor de Russische soldaten en de façade van de Tretjakov Galerij.

Vasnetsov schilderde naar verluid het allerliefst sprookjestaferelen. Hierboven de Russische versie van “De Schone Slaapster”. Hij heeft 10 jaar aan dit doek gewerkt en hij heeft het net voor zijn dood in 1926 afgemaakt en gesigneerd.  Dit enorme schilderij heeft het atelier op de zolder van zijn huis nooit verlaten en is daar nu te zien voor het publiek.

Pasjkov Huis

Op de heuvel tegenover het Kremlin ligt het Pashkov huis. Dit landhuis werd rond 1790 gebouwd als residentie voor Pjotr Pasjkov, een hoge officier. Het ontwerp wordt toegeschreven aan Vasili Bazjenov, maar helemaal zeker is dat niet, alle tekening zijn verloren gegaan bij een brand.

Op de foto zie je de ingang. De achterkant van het huis ligt pal tegenover het Kremlin. Stalin vond dat een belediging (…) en liet aan de achterkant een nep ingang maken met een enorme trap, zodat het lijkt alsof dat de voorkant is, maar het is helemaal geen ingang 🙂

In 1862 werd de bibliotheek van het Roemjantsev Museum in het huis gehuisvest, waar onder andere de schrijver Lev Tolstoj graag kwam. Na de Russische Revolutie werd het Pasjkov huis staatseigendom en werd het onderdeel van de Lenin Bibliotheek.

Door de bouw van het metrostation Borovietskaja werd het huis zeer zwaar beschadigd. De overheid begon met een renovatie, die door geld gebrek al gauw tot stilstand kwam. Klaarblijkelijk werd de metrotunnel in die tijd gebruikt om boeken onder de grond naar het hoofdgebouw van de bibliotheek te transporteren.

 

Pas in 2007 werd het Pasjkov Huis uiteindelijk gerestaureerd met behulp van particuliere fondsen. De enorme balzaal, met uitzicht op het Kremlin, is nog nooit gebruikt voor een bal. Wel worden er af en toe besloten concerten gegeven.

.

 

 

 

 

Maslenitsa Festival

Maslenitsa, ofwel grof vertaald “Boter Week” is van oudsher een religieus feest om de gelovigen voor te bereiden op de vasten periode, net als carnaval in Nederland. Inmiddels wordt het vooral gezien als een Russische feest om de lange winter te verjagen en te hopen dat het snel lente zal worden.

In Moskou is op de grote pleinen van alles te doen. Paalklimmen sleetje rijden en pannenkoeken eten zijn onmisbare ingrediënten van dit feest.